ხაზზე მავალი რობოტის წესები: ტრასა, დრო და შეფასება

რობოტიკის შეჯიბრი ხაზზე მავალი რობოტებისთვის ყურებისას მარტივია, მოგება კი — რთული: რობოტმა ხაზი ბოლომდე, თავად და რაც შეიძლება მცირე დროში უნდა გაიაროს. საქართველოს რობოტიკის ასოციაცია (GRA) ორ ასეთ შეჯიბრს ატარებს:

• სასკოლო რობოტების შეჯიბრება — სკოლის გუნდებისთვის; 2026 წელს მას ორი კატეგორია ჰქონდა: I — ზიგზაგი (ხაზის მიყოლა) და II — ლაბირინთი;
• საქართველოს რობოტიკის ჩემპიონატი SUMO და Line Follower კატეგორიებში — უფროსი მოსწავლეების, სტუდენტებისა და ყველა დაინტერესებულისთვის.

ამ გზამკვლევში ხაზზე მავალი რობოტის წესები GRA-ს 2026 წლის წესების მიხედვით არის შეჯამებული და ყველგან მითითებულია, რომელი წესი რომელი შეჯიბრისაა: სასკოლო შეჯიბრის (ზიგზაგი და ლაბირინთი) თუ ჩემპიონატის (SUMO და Line Follower). წესები წლიდან წლამდე იცვლება — ყოველი ჩემპიონატი მიმდინარე წესებს თავის გვერდზე აქვეყნებს: სასკოლო რობოტების შეჯიბრება, SUMO და Line Follower. თავად რობოტის აწყობა — ხაზზე მავალი რობოტის აწყობა ნაბიჯ-ნაბიჯ.

GRA-ს 2026 წლის სასკოლო შეჯიბრის წესებში ორივე კატეგორიას რობოტის ერთნაირი მოთხოვნები აქვს:

• წონა — არაუმეტეს 1 კგ-ისა;
• ზომა — რობოტი 180 × 280 მმ ზომის ყუთში უნდა ეტეოდეს;
• სტარტის ღილაკი — რობოტს „start“ ღილაკი უნდა ჰქონდეს და მისი დაჭერიდან 5 წამში უნდა დაიწყოს მოძრაობა;
• დროის ათვლა — იწყება, როცა რობოტი სტარტის ხაზს გადაკვეთს, და მთავრდება, როცა ფინიშის ხაზს გადაკვეთს;
• ავტონომიურობა — შეჯიბრის დროს რობოტის დისტანციური მართვა დაუშვებელია;
• ერთი წევრი — თითოეულ კატეგორიაში არენაზე რობოტთან ერთად გუნდიდან მხოლოდ ერთი წევრი გამოდის;
• ზიგზაგისთვის რეგისტრაციისას რობოტის ზომა და წონა უნდა გაგზავნოთ.

უსაფრთხოების წესებით აკრძალულია შოკერი და ელექტრომაგნიტური გამთიშველი, ასევე ყველაფერი, რაც სცენის ზედაპირს აზიანებს: ცეცხლის ან კვამლის გამომყოფი მოწყობილობა, სითხე, ფხვნილი, სპრეი, თოკი ან ბადე და სასროლი დანადგარი.

რჩევა: მუყაოსგან 180 × 280 მმ ზომის ყუთი გამოჭერით და რობოტი შიგ ჩადეთ, აწონეთ კი აკუმულატორიანად — შეჯიბრამდე რამდენიმე კვირით ადრე და არა იმ დღეს.

ზიგზაგი ხაზის მიყოლის კლასიკური ამოცანაა. GRA-ს 2026 წლის სასკოლო წესებით:

• რობოტები გზას სათითაოდ გადიან;
• თითო რობოტს 2 მცდელობა აქვს; ითვლება უკეთესი შედეგი;
• ხაზი შეიძლება იყოს შავი ან თეთრი, შესაბამისი კონტრასტული ფონით; მისი სიგანე 1,6 სმ-ია;
• წესებში მოცემული სურათი მხოლოდ მაგალითია — შეჯიბრზე სხვა ტიპის გზაც შეიძლება იყოს;
• რობოტმა მთელი გზა უნდა დაფაროს და ხაზის არც ერთი მონაკვეთი არ უნდა გამოტოვოს — წინააღმდეგ შემთხვევაში ის დისკვალიფიცირდება;
• იმარჯვებს რობოტი, რომელიც სრულ გზას ყველაზე მცირე დროში გაივლის;
• გუნდებს ჟიური აფასებს; გამარჯვებას სისწრაფე და სიზუსტე განსაზღვრავს, ხოლო რობოტის ხაზიდან გადახვევა დროის ავტომატურ განულებას იწვევს.

დიაგრამაზე (მაგალითი და არა ნამდვილი ტრასა): 1 — სტარტის ხაზი; 2 — ხაზი, 1,6 სმ, შავი თეთრზე ან თეთრი შავზე; 3 — ფინიშის ხაზი; 4 — რობოტი: ≤ 1 კგ, ეტევა 180 × 280 მმ ყუთში; 5 — სტარტის ღილაკი: მოძრაობა 5 წამში; 6 — ორი მცდელობა, ითვლება უკეთესი დრო.

პრაქტიკაში ეს ნიშნავს: ჯერ სიზუსტე, მერე სიჩქარე. რობოტი, რომელიც ზიგზაგის მკვეთრ კუთხეს „ჭრის“, ხაზის ნაწილს ტოვებს — დისკვალიფიკაცია კი ნელ გავლაზე ძვირი ჯდება. ივარჯიშეთ სხვადასხვა ფორმის ტრასებზე და ხაზის ორივე ფერზე.

GRA-ს 2026 წლის სასკოლო წესებით ლაბირინთის კატეგორიაში (4WD/2WD რობოტებისთვის):

• რობოტის იგივე შეზღუდვებია, რაც ზიგზაგზე (≤ 1 კგ, 180 × 280 მმ), იგივე სტარტის ღილაკი (მოძრაობა 5 წამში) და დროის იგივე ათვლა (სტარტის ხაზიდან ფინიშის ხაზამდე);
• ლაბირინთის დერეფნის სიგანე 30 სმ-ია; რობოტმა საწყისი წერტილიდან გასასვლელამდე გზა თავად უნდა გაიკვლიოს;
• დროის ლიმიტი 3 წუთია; რობოტი, რომელიც ლაბირინთის გავლას 3 წუთზე მეტს მოანდომებს, ავტომატურად წაგებულად ჩაითვლება;
• 2 მცდელობა, ითვლება უკეთესი; იმარჯვებს ყველაზე მცირე დრო; გუნდებს ჟიური აფასებს;
• შეჯიბრზე წესების სურათისგან განსხვავებული ლაბირინთი იქნება;
• დისტანციური მართვა დაუშვებელია; უსაფრთხოების წესები იგივეა.

დიაგრამაზე (მაგალითი): 1 — სტარტი; 2 — დერეფანი, 30 სმ; 3 — გასასვლელი; 4 — დროის ლიმიტი, 3 წუთი; 5 — არენაზე გუნდიდან მხოლოდ ერთი წევრი; 6 — ორი მცდელობა, ითვლება უკეთესი დრო.

2026 წლის შეჯიბრზე ერთ რობოტს ორივე კატეგორია უნდა გაევლო (2026 წლის ანგარიში), ამიტომ დაგეგმეთ რობოტი, რომელსაც ქვემოთ ხაზის სენსორები აქვს, წინ და გვერდებზე კი — მანძილის სენსორები. ლაბირინთისთვის მარტივი და საიმედო ხერხია ერთი კედლის მიყოლა (მაგალითად, ყოველთვის მარჯვენასი) — დაწვრილებით ჩვენს სასკოლო რობოტიკის გზამკვლევში.

საქართველოს რობოტიკის ჩემპიონატი GRA-ს ორგანიზებით ორ კატეგორიაში — SUMO და Line Follower — ტარდება. 2026 წელს Line Follower კატეგორია იყო Line Follower Classic: 3 კგ-მდე რობოტები, რომლებიც 30 × 30 სმ ზომის ყუთში ეტევა — ასე წერია ჩვენს 2026 წლის ჩემპიონატის ანგარიშში; რობოტები თავად მოქმედებდნენ, დისტანციური მართვა დაუშვებელი იყო. Line Follower-ის დეტალური წესები (ტრასა, ხაზი, დროის ათვლა) ჩემპიონატის გვერდზე ქვეყნდება — რობოტის დაპროექტებამდე მიმდინარე ვერსია წაიკითხეთ. გამარჯვებულებს კი მეტი ელოდათ: 2026 წელს SUMO და Line Follower კატეგორიების გამარჯვებულმა სამმა გუნდმა ევროპის ჩემპიონატზე საქართველოს სახელით გამგზავრების უფლება მოიპოვა.

რეგისტრაცია GRA-ს 2026 წლის ჩემპიონატის წესებით (SUMO და Line Follower):

1. გუნდის ერთი წევრი ავსებს ელექტრონულ სააპლიკაციო ფორმას და ირჩევს კატეგორიას.
2. შერჩევა ორ ეტაპად მიმდინარეობს: ფორმების განხილვის შემდეგ რეგისტრირებული მონაწილეები საინფორმაციო წერილს იღებენ; მეორე ეტაპზე შერჩეული გუნდების რობოტები მოწმდება და საბოლოო დასტურის შემდეგ გუნდები შეჯიბრის დღისთვის ემზადებიან.
3. მონაწილეობის საფასური თითოეულ კატეგორიაში ერთ გუნდზე იხდება (2026 წელს — 50 ლარი); გადახდის შემდეგ ელ-ფოსტაზე დადასტურება მოდის, რეგისტრაცია კი მხოლოდ გადახდის დადასტურების შემდეგ ითვლება დასრულებულად.
4. თუ გუნდი მონაწილეობას ვეღარ შეძლებს, ამის შესახებ ორგანიზატორებს წერილობით (ელ-ფოსტით) უნდა აცნობოს; თანხა ბრუნდება მხოლოდ მაშინ, თუ ეს რეგისტრაციის ოფიციალური ვადის ამოწურვამდე მოხდა — ვადის შემდეგ საფასური აღარ ბრუნდება.

სასკოლო რობოტიკის ჩემპიონატს მის წინა კვირებში იგებენ. გეგმა, რომელიც მუშაობს:

• გუნდი და როლები. 2026 წლის სასკოლო შეჯიბრზე გუნდში VII–XII კლასების 2–5 მოსწავლე იყო, სკოლას კი რამდენიმე გუნდის დარეგისტრირება შეეძლო (ანგარიში). ყველას როლი მიეცით: ამწყობი, პროგრამისტი, შემმოწმებელი წამზომით და კაპიტანი, რომელმაც წესები ზეპირად იცის.
• წესები ერთად წაიკითხეთ — მიმდინარე ვერსია შეჯიბრის გვერდზეა — და მათგან საკონტროლო სია შეადგინეთ.

გრაფიკი:

1. 8–10 კვირით ადრე: რობოტი აწყობილია, სენსორები და ძრავები მუშაობს, ზომა და წონა ლიმიტშია.
2. 6 კვირით ადრე: რობოტი ხაზს საიმედოდ მიჰყვება P ან PID მართვით (იხ. აწყობის გზამკვლევი).
3. 4 კვირით ადრე: ლაბირინთი მუშაობს; რობოტი ღილაკზე დაჭერიდან 5 წამში იწყებს მოძრაობას.
4. 2 კვირით ადრე: სრული რეპეტიციები — ორივე ამოცანა, თითოზე ორი მცდელობა, წამზომი, „არენაზე“ ერთი წევრი.
5. ბოლო კვირა: დიდი ცვლილებები აღარ; სათადარიგო ნაწილები, დატენილი აკუმულატორები, კოდის სარეზერვო ასლი.

შეჯიბრის დღეს: ნამდვილ ტრასაზე დაკალიბრეთ; პირველი მცდელობა უსაფრთხო იყოს — ითვლება უკეთესი შედეგი, ამიტომ მეორეში მეტი რისკის გაწევა შეგიძლიათ; რობოტის პარამეტრები ჩაწერილი გქონდეთ.

• რობოტის აწყობა — ხაზზე მავალი რობოტის აწყობა ნაბიჯ-ნაბიჯ; საფუძვლები — ჩემი პირველი რობოტი; სხვა ავტონომიური რობოტი — როგორ ავაწყოთ სუმო რობოტი და SUMO შეჯიბრები დამწყებთათვის.
• სკოლის გუნდებისთვის — როგორ დავიწყოთ რობოტიკა სკოლაში და სასკოლო შეჯიბრი 2026.
• მიმდინარე წესები და რეგისტრაცია — სასკოლო რობოტების შეჯიბრება და SUMO და Line Follower; ყველა შეჯიბრი და მომავალი ღონისძიებები.
• გსურთ მოხალისედ, მენტორად ან პარტნიორად დაგვეხმაროთ — ჩაერთეთ.
• ყველა სტატია ამ თემაზე — ხაზის მიმდევარი რობოტი.